Yazı Detayı
24 Kasım 2016 - Perşembe 09:03
 
RABBİMİZİN EĞİTİMİNE TESLİM OLAN EĞİTİMCİLER
Musa Saygılı
 
 

RABBİMİZİN EĞİTİMİNE TESLİM OLAN EĞİTİMCİLER

İNSANLARI İMAR VE İNŞA EDEBİLİRLER

 

"Muallimim diyen olmak gerektir imanlı

Edepli, sonra liyakatli, sonra vicdanlı"[1]

 

Bu dünyada kendisine yaşam alanı bulan insanoğlunun, kendisine, ailesine, yaşadığı topluma ve bütün dünyaya faydalı bir yaşam sürdürebilmesi için gerekli olan şeylerin başında ilim gelmektedir.

 

Sözlükte “bilmek” anlamına gelen ilim, klasik sözlüklerde “bir şeyi gerçek yönüyle kavramak, gerçekle örtüşen kesin inanç (itikad), bir nesnenin şeklinin zihinde oluşması, nesneyi olduğu gibi bilmek, nesnedeki gizliliğin ortadan kalkması” gibi değişik şekillerde tarif edilmektedir.[2]

 

İnsanlara faydalı olan ilim, cehaleti yok eder. Bunun içindir ki yüce dinimiz İslam, ilme ve ilim tahsiline ve ilmi başkalarına öğreten öğretmenlere büyük değer vermiştir.

 

İlim öğrenmek ve öğretmekle meşgul olan kimseler Allah katında üstün bir yere sahiptirler. Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyrulmaktadır: “Allah içinizden inananların ve kendilerine ilim verilenlerin derecelerini yükseltsin.”[3]

 

Evet ilim öğrenmek dinimizde o kadar önemlidir ki kadın, erkek bütün Müslümanların üzerine farz kılınmıştır. Bu farziyeti yerine getirebilmemiz için de ilim adamlarına yani öğretmenlere ihtiyacımız vardır. Öğretmen "Başkalarına bir şeyler öğreten kimse"; yaşantısıyla da örnek olması gereken kimsedir.

 

Kuran-ı Kerimde:   "Allah'tan kulları içinde ancak ilim sahibi olanlar korkar [4]. "De ki: Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu? [5] Buyrulmak suretiyle de ilim sahibinin yaratanı bilmesi gerektiği vurgulanarak bilgili olanların bilgili olmayanlardan üstün olduğu açık bir şekilde ifade edilmiştir. Sevgili Peygamberimizde alimin üstünlüğünü şöyle ifade ediyor: "Alimin abide üstünlüğü, benim sizden en basitinize olan üstünlüğüm gibidir"[6]  “Bilmeyenlere ilim öğretmek sadakadır. Sadakanın en faziletlisi de bir Müslüman’ın ilim öğrenmesi ve başkalarına öğretmesidir.”[7]

 

İlme giden yol ise eğitim ve öğretimle sağlanmaktadır. İlk eğitim kurumu çocuğun yetiştiği ortamdır. Bu gerçeği sevgili Peygamberimizde  “Hiçbir anne-baba çocuğuna edep ve terbiyeden daha iyi ikramda bulunmamıştır.”[8] Buyurarak ifade etmiş anne-babaların evlatlarına vereceği en önemli eğitimin edep ve terbiye olduğunu zikretmiştir. Zaten kişinin aile yuvasında almış olduğu terbiye, ahlakını şekillendirmede en etkili olan husustur. Nitekim bizlerde “Kişi yedisinde neyse yetmişinde odur” diyerek bu hususu atasözü olarak kullanmaktayız. Eğitim ve öğretimde en etkili yerlerden bir diğeri de okuldur. Okullarda bizlere eğitim ve öğretimi sunanlar ise öğretmenlerimizdir. Eğitim öğretim de öğretmenler aracılığı ile aktarılır.

 

Gerçek eğitici ve öğretici Allah (c.c) tır. Bu gerçek ilk inen ayetlerde şöyle ifadesini bulmaktadır: “Yaratan Rabbinin adıyla oku! O, insanı bir aşılanmış yumurtadan yarattı. Oku! Rabbin, en büyük kerem sahibidir. O Rab ki kalemle (yazmayı) öğretti. İnsana bilmedikleri şeyi öğretti”. [9] Yine Yüce Allah’ın Adem'e bütün isimleri öğrettiği, [10] Davud'a zırh yapmayı öğrettiği de[11] Kerim Kitabımız Kur’an’da beyan edilmektedir.

 

Peygamber'in (s.a.s.),in " “Beni rabbim terbiye etti ve terbiyemi güzel yaptı” " [12] sözü de Rabbimizin eğitiminin önemini vurgulamaktadır. Yüce Rabbimiz insanları gönderdiği kitaplar ve öğretmen olarak gönderdiği Peygamberleri aracılığı ile eğitir. Dolayısıyla ilmin kaynağı Yüce Allah’tır. Kaynağını Yüce Allah olarak belirlemeyen bir öğretmen ve onun öğreteceği bilgi yetersiz kalacaktır. Ancak Rabbimizin eğitiminden geçen eğitimciler insanları imar ve inşa edebilirler. O halde insanın asıl öğreticisi onu yaratan Yüce Allah’tır. Dünyada yürütülen eğitim ­ öğretim faaliyetlerinden gerçek manada başarı bekleniyorsa bütün eğitim faaliyetleri bu bilinçle ve yaratıcının koyduğu ilkelere göre Hz. Peygamber (s.a.s.) örnek alınarak yapılmalıdır.

 

Beşeri planda ilk eğitici ve öğretici ise peygamberlerdir. Her peygamber Yüce Allah'tan aldığı emirler doğrultusunda insanları eğitmektedir. Allah'ın mesajını, emir ve yasaklarını insanlara tebliğ eden her peygamber, getirdiği dinin ilk öğretmeni olmuştur.

 

Bu gerçek Kur’an’da da şöyle ifade edilmektedir: “Nitekim kendi aranızdan, size ayetlerimizi okuyan, sizi her kötülükten arındıran, size kitap ve hikmeti öğreten, ayrıca bilmediklerinizi de öğreten bir peygamber gönderdik”.[13] “O, ümmilere, içlerinden, kendilerine ayetlerini okuyan, onları temizleyen, onlara kitabı ve hikmeti öğreten bir peygamber gönderendir. Halbuki onlar, bundan önce apaçık bir sapıklık içinde idiler”.[14] “Sen kitap nedir, iman nedir bilmezdin. Fakat biz onu, kullarımızdan dilediğimizi, kendisiyle doğru yola eriştireceğimiz bir nur yaptık. Şüphesiz ki sen doğru bir yola iletiyorsun; göklerdeki ve yerdeki her şeyin sahibi olan Allah’ın yoluna. İyi bilin ki, bütün işler sonunda Allah’a döner”. [15]

 

Bu hususu Peygamber (s.a.s.)  “Ancak ben bir muallim (öğretmen / eğitimci) olarak gönderildim”.[16] ifadesiyle ortaya koymuş hayatıyla da bütün öğretmenlere örnek olacak ilkeler ortaya koymuştur. Hakkı, hakikati, ilmi, Peygamber'in rehberliğinde tanımış olan insanların, O'nun varislerine, öğretmenlere itibar etmemeleri tabii ki düşünü­lemez. Bu gün ihtiyacımız olan Peygamber vekili öğretmenlerdir. Allah Rasulü (s.a.s.) eğitimde şu ilkeleri öne çıkarmıştır: Sevdirerek öğretmek, anlattıklarını uygulamak, inandırmak, ümit ve müjde vermek, olumlu davranışları ödüllendirmek, takdir etmek, soru sorarak ilgi uyandırmak, seviyeye göre konuşmak, öğretmede insanları bıktırmamak, anlatacaklarını zamana yaymak, örnekler vererek anlatmak, sabırlı olmak, yumuşak ve hoşgörülü davranmak, anlattıklarının iyice anlaşılması için sözlerini tekrarlamak, eleştirirken şahsı değil davranışı eleştirmek, öğrettiklerini yazdırmak, şekil çizerek, benzetmeler yaparak ve beden dilini kullanarak öğretmek vb.

 

O’nun rahle-i tedrisinde Medine'nin açık bir üniversiteye dönüştürülmesi sonucunda Hz. Ebubekir, Hz. Ömer, Hz. Osman, Hz. Ali, Abdullah b. Mesud (ra), Ubey b. Ka‘b (ra), Muaz b. Cebel (ra) ve Ebu'd-Derdâ (ra)Talha b. Ubeydullah (ra), Ebû Said el-Hudrî (ra), Ebû Hureyre (ra), Ebû Zer el-Gıfârî (ra), Bilal-i Habeşî (ra), Abdullah b. Ömer (ra), Abdullah b. Mesud (ra), Berâ b. Malik (ra), Mus’ab Bin Umeyr  vb. sahabeden her biri daha sonra birer yıldız gibi bütün dünyayı aydınlatmışlardır.

 

İbn-i Sina’ya göre eğitimci davranışlarıyla öğrencilerine örneklik edeceği için önce kendini eğitmelidir. Bunun için de şahsiyetini iyi tanımalı, terbiye etmeli ve geliştirmelidir.[17] O’na göre İnsan için en büyük mutluluklardan birisi; yol gösteren, aklı başında, bilgili, eşya ve hadiselerin hakikatlerine vakıf, hesap gününe inanan, dinin hükümlerini bilen, ahiret meselelerinde basiretli ve insanı o alem için hazırlayan bir öğretmene sahip olmaktır. En büyük talihsizlik ise böyle bir öğretmenden mahrum kalmaktır.”[18]

 

İbn Sahnun öğretmen ile ilgili önemli ilkelerden bahseder. O’na göre öğretmenin en belirgin vasfı terbiye edici olmasıdır. Öğretmen öfkelendiği zaman çocukları cezalandırmamalıdır. Öğretmenin ders saatinde çocuklardan başka bir şeyle meşgul olması helal değildir. Hatta öğretmen öğrenim sırasında hasta ziyareti, cenaze gibi faaliyetlere bile katılmamalıdır. Öğretmen öğrencilerin arasına oturmalı, öğretim esnasında telif gibi başka şeylerle ilgilenmemelidir. Bir ihtiyacı için öğrenciyi bir yere göndermesi caiz değildir. [19]

 

Gazali İhya’sında öğretmenler ve sorumluluklarına ilişkin bir takım tespitlerde bulunmuştur. Ona göre, bir öğretmen, öğrendiklerini öğretmeye başladığı zaman büyük bir vazifeyi yüklenmiş olur. Bu büyük vazife onun şerefidir. O halde öğretmen vazifesinin adabını ve icaplarını iyi bilmelidir ki bu şerefi korumayı başarabilsin. Öğretmenin tutum ve görevlerini; öğrenciye şefkatli olması ve evladı gibi yakın görmesi, onları verdiği bilgiyle ahirette ateşten kurtarması, öğretimini dünya ile sınırlı tutmaması, ders verirken ve eğitirken Hz. Peygamberi esas alması olarak saymaktadır. Öğretmenin görevlerinden birisi de talebenin anlayışını iyi tespit etmek ve kaldırabileceği kadar ders vermektir.  Gazali’ye göre öğretmen talebenin aklının ermeyeceği veya kalbine usanç getiren yahut aklını çok zorlayan konuları, derste tekrar edip durmamalıdır. Öğretmen sanatında Hz. Peygamberin tavsiye ve davranışlarını esas almalıdır. Ona göre yanılgı durumlarında, öğretmenler kendilerine öğrenciler tarafından yapılacak itirazları kabul etmeli ve yanlışta diretmemelidirler. Hakikat karsısında düşünmeden yapılan hata ortaya çıkınca boyun eğmek ve sağlam delilleri kabul etmek, bir öğretmenin yapması gereken esnek davranış çeşitlerinden bir tanesidir. Öğretmen faaliyet alanını iyi belirleyebilmeli, hedefini iyi tayin etmeli, daha sonra da başarı için köklü tedbirler almalıdır. [20]

 

Bu özelliklere sahip öğretmenler her daim saygı görmüşlerdir. Öğretmenin / alimin toplum içinde büyük bir itibara sahip olması, İslam tarihi boyunca her halife ve hükümdarın, her idarecinin, alimlere dayanma mecburiyetini hmesine neden olmuştur. Halife Harun Reşid'in, görme özürlü bilgin Ebu Muaviye'nin ellerine su dökmesini sağlayan faktör, işte bu saygıydı. Şeyhülislâm İbn-i Kemalpaşa Mısır seferi sırasında Yavuz Sultan Selim’in yanındadır. Dönüş yolunda atbaşı giderlerken, Kemalpaşazade'nin atının ayağından bir parça çamur, Yavuz'un kaftanına sıçrayıverir. O büyük alim telaşlanır. Ne yapacağını şaşırır. Onun bu telaşlı haline karşılık, Yavuz Sultan Selim Han'ın tarihe geçen şu sözleri pek manidardır:

  • Alimin atının ayağından sıçrayan çamur parçası, bizim için şereftir. Öldüğümde şu çamurlu kaftan üzerime örtülsün!

İstanbul’u fetheden Sultan Fatih, kendisine sunulan çiçekleri padişah benim ama, o benim hocamdır. Çiçekleri ona götürün diye Hocası Akşemseddin’e yollaması da bu saygı ve hürmettendir.

 

Bu vesile ile İslam’ın ilk öğretmeni Hz. Adem’den Hz. Muhammed (s.a.s.)’e ve O’nun Medine’ye öğretmen olarak gönderdiği Mus’ab b. Umeyr başta olmak üzere gerçek eğitici ve öğretici olan Yüce Allah’ın eğitiminden ışık alan bütün öğretmenlerimizi rahmetle yad ediyor hayatta olanlara sağlık, sıhhat ve afiyetler diliyor öğretmenler gününü tebrik ediyorum. 23.11.2016

 

                                                                                                                       Musa SAYGILI

                                                                                                                       Bayburt Müftülüğü

Din Hizmetleri Uzmanı

 

[1] Ersoy, Mehmet Akif, Safahat. s. 281.

[2] İslam Ansiklopedisi. TDV., “İlim” s.109

[3] Mücâdele, 58/11

[4] Fatır sûresi 35/28

[5] Zümer sûresi 39/9

[6] Tirmizî, İlm 19

[7] İbni Mâce, Mukaddime, 16

[8] Tirmizi, Birr, 33

[9] Alak: 1-5

[10] Bakara: 31

[11] Enbiya: 80

[12] Süyûtî, I, 14-15, 35, 51; Aclûnî, I, 72

[13] Bakara: 151

[14] Cuma: 2. Ayrıca bk. Bakara: 129, 164.

[15] Şura: 52

[16] İbn Mâce, Mukaddime 17

[17] Abdurrahman Dodurgalı, İbn Sina Felsefesinde Eğitim, M.Ü.İ.F Yayınları, No:88, İstanbul,1995, s.45

[18] Ahmet Koç, İhvan-ı Safa’nın Eğitim Felsefesi, İFAV Yayınları, İstanbul, 1999, s.99.

[19]  İbn Sahnun, Eğitim ve Öğretimin Esasları, (Çev: M.Faruk Bayraktar) İFAV Yayınları, İstanbul, 2006, s.47-67

[20] Eğitim Ve Din Eğitimi Kaynaklarında Öğretmen Nitelikleri (Tarihsel Süreç) Yrd. Doç. Dr. Davut Işıkdoğan Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi Sayı: XI Nisan 2014  

 
Etiketler: RABBİMİZİN, EĞİTİMİNE, TESLİM, OLAN, EĞİTİMCİLER,
Yorumlar
Ulusal Gazeteler
BİZİM GAZETE
Puan Durumu
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Galatasaray
26
27
2
2
8
12
2
Medipol Başakşehir
26
23
2
2
8
12
3
Beşiktaş
22
19
2
4
6
12
4
Kayserispor
22
19
2
4
6
12
5
Fenerbahçe
20
25
2
5
5
12
6
Sivasspor
19
18
5
1
6
12
7
Bursaspor
18
22
4
3
5
12
8
Göztepe
18
22
4
3
5
12
9
Akhisarspor
18
18
4
3
5
12
10
Alanyaspor
17
25
5
2
5
12
11
Trabzonspor
16
23
4
4
4
12
12
Kasımpaşa
15
20
5
3
4
12
13
Yeni Malatyaspor
14
16
6
2
4
12
14
Antalyaspor
13
14
5
4
3
12
15
Atiker Konyaspor
11
12
7
2
3
12
16
Osmanlıspor FK
8
17
8
2
2
12
17
Gençlerbirliği
8
14
8
2
2
12
18
Kardemir Karabükspor
8
12
8
2
2
12
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Haber Yazılımı