Yazı Detayı
17 Eylül 2016 - Cumartesi 13:19
 
Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Bayburt'un İdari Yapısı
Serdar Göktaş
 
 

 

  

          Bayburt, Osmanlı Devleti’nin fethinden itibaren Osmanlı mülki idare birimleri içinde çok fazla değişkenlik gösteren bir yerleşim birimi olarak göze çarpmaktadır. Bayburt’un Osmanlı toprakları içindeki ilk idari statüsü, Beylerbeyiliğini bölgeyi fetheden BıyıklıMehmed Paşa’nın yapmış olduğu, “Erzincan-BayburdBeylerbeyliği”ni oluşturan bir sınır (uç-serhad) vilayettir. 1518 yılında Diyarbakır Beylerbeyliği’nin kurulması üzerine, yaklaşık dört sene süren bu beylerbeyliği yönetimi ilga edilmiş ve Bayburd ise sancak statüsüyle Diyarbakır Beylerbeyliği’ne bağlanmıştır. Kanuni Sultan Süleyman devrinde Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu’nun bir kısmının Karaman-Rum Beylerbeyliği adıyla bir yönetim birimi altında birleştirilmesi üzerine Bayburt da bu birimin bir parçası olarak 30 Mayıs 1520 tarihinde Karaman-Rum Beylerbeyliğine bağlanmıştır. Kanuni’nin Irakeyn Seferi (1533–35) sırasında Kemah ve Bayburd sancakları birleştirilerek Dulkadiroğulları’ndanAlaüddevle Bozkurt Bey’in torunu ve Şahruh’un oğlu Mehmed Han’a verilmiştir. Bayburt, Kemah Sancağıyla birlikte, 22 Temmuz 1535 tarihinde tekrar DiyarbekirBeylerbeyliği’nin sınırları içinde yer almıştır. 1535'ten sonra Erzurum ve İspir'in ayrı birer sancak olmaları sonucu Bayburt, Kelkit, Kovans ve Tercan nahiyelerinden oluşan küçük bir sancak haline gelmiştir. Bayburt’un sancaklıktan ne zaman çıktığı kesin olarak tespit edilememişse de 1568 tarihli Erzurum Sancağı’na ait bir icmal defterinde Bayburt’un bu sancağa bağlı bir kaza olduğu görülmektedir.

 

 

Sultan III. Murat (1574-1595) devrine ait bir icmal defteri ile 1591 tarihli Bayburt Mufassalı’ndan anlaşıldığına göre Bayburt’un kazalık statüsü bu yıllarda da devam etmektedir. 1631 tarihli tevcihat defterine göre; Erzurum Eyaleti’nin 13 sancağı olup, bunlar arasında Bayburt da sancak olarak gösterilmiştir. 1632–1641 tarihli tevcihat defterinde Bayburt, Livâ-i Bayburd mir-mirânhassışeklinde, yine sancak olarak gösterilmiştir.1636 tarihli olup Bayburt, Erzincan ve Tercan’ı ihtiva eden avarız icmal defterinde Bayburt, bu defa kaza olarak kaydedilmiştir. 1636 ve 1642 tarihli avarız ile 1650 tarihli mevkufat defterlerinde de kaza olarak kaydedilmiştir. Bunun sebebi de avarızın kaza esası üzerine düzenlenmesinden ileri gelmektedir. Bunun içindir ki Bayburd, tevcihat defterlerinde sancak, avarız defterlerinde ise kaza olarak gösterilmiştir. İnbaşı’na göre, Erzurum Beylerbeyi’nin hassı olan dolayısıyla da onun adamı tarafından idare edilen Bayburt, idari olarak sancak statüsünde olmasına rağmen, ayrı olarak telakki edilmemiş ve Paşa sancağı içerisinde belirtilmiştir. Esasında buraya merkez tarafından bir sancakbeyinin tayin edilmemesi ve beylerbeyinin bir adamı vasıtasıyla onun adına idare edilmesi sebebiyle tam olarak klasik sancak statüsünde olmadığını söylemek daha doğru olur. 1682–1702 yıllarına ait tevcihat kayıtlarında Bayburd yine sancak olarak kaydedilmiştir. 1729 yılında ise Erzurum Eyaleti’nin sancaklarından biri olan Bayburt, yine bu yüzyıla ait Anadolu Kazaskerlik defterlerinde Erzurum’a bağlı bir kaza statüsündedir.

 

 

1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşında Rus işgaline uğramış olan Bayburt, Ekim 1829’a kadar Rus idaresinde kalmıştır. 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı’ndan sonra Osmanlı Devleti’nin kuzeydoğu sınırında meydana gelen değişiklikler sonucu –Kars, Ardahan ve Batum’un Ruslara bırakılması- 2 Aralık 1878 tarihinde tekrar sancaklık statüsü kazanan Bayburt, Mart 1887’de yine kazalık durumuna düşürülmüştür. Bayburt Sancağının kapsadığı 4 kazadan Kelkit ve Şiran kazaları, Trabzon Vilayetinin Gümüşhane Sancağına, Bayburt ve İspir kazaları ise Erzincan Sancağına bağlanmışsa da daha sonra Bayburt ve İspir kazalarının Erzurum Sancağı’nabağlanmasının daha uygun olacağı Padişah iradesiyle de sabit kılındığından bu iki kaza Erzincan Sancağından alınıp Erzurum Merkez Sancağına bağlanmıştır.Birinci Dünya Savaşı sırasında Rusya’nın işgaline uğrayan Bayburt, 16 Temmuz 1916 tarihinden 20 Ocak 1918’e kadar Rus ve 21 Şubat 1918’e kadar Ermeni ve Rum Çetelerinin işgaline maruz kalmıştır. Bayburt, kurtuluş tarihinden30 Mayıs 1926 tarihine kadar Erzurum Vilayeti’ne bağlı bir kaza statüsü özelliğini devam ettirmiştir.

 

 
Etiketler: Osmanlı'dan, Cumhuriyet'e, Bayburt'un, İdari, Yapısı,
Yorumlar
Ulusal Gazeteler
BİZİM GAZETE
Puan Durumu
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Galatasaray
26
27
2
2
8
12
2
Medipol Başakşehir
26
23
2
2
8
12
3
Beşiktaş
22
19
2
4
6
12
4
Kayserispor
22
19
2
4
6
12
5
Fenerbahçe
20
25
2
5
5
12
6
Sivasspor
19
18
5
1
6
12
7
Bursaspor
18
22
4
3
5
12
8
Göztepe
18
22
4
3
5
12
9
Akhisarspor
18
18
4
3
5
12
10
Alanyaspor
17
25
5
2
5
12
11
Trabzonspor
16
23
4
4
4
12
12
Kasımpaşa
15
20
5
3
4
12
13
Yeni Malatyaspor
14
16
6
2
4
12
14
Antalyaspor
13
14
5
4
3
12
15
Atiker Konyaspor
11
12
7
2
3
12
16
Osmanlıspor FK
8
17
8
2
2
12
17
Gençlerbirliği
8
14
8
2
2
12
18
Kardemir Karabükspor
8
12
8
2
2
12
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Haber Yazılımı