Yazı Detayı
01 Aralık 2016 - Perşembe 10:46
 
Kop Savaşları (15 Nisan-16 Temmuz 1916) ve Bayburt’un İşgali
Serdar Göktaş
 
 

Ruslar ileri harekâta devam edebilmek ve içerideki birliklerini Trabzon limanından destekleyebilmek için Erzurum-Bayburt-Trabzon hattında bütünlüğü sağlamak zorundaydı. Zira Ruslar Bayburt’u ele geçirdikleri takdirde Çoruh Vadisinin harekâtı güçleştirici etkisinden kurtulmuş olacakları gibi 2. ve 3. Osmanlı Ordularının tekrar toparlanmasına fırsat vermeden, Erzincan-Kemah üzerinden kolayca Sivas’a ulaşacaklardı. Yine Ruslar bu askeri harekatta başarılı olması halinde Osmanlı Devleti’nin güneydeki 2. Ordusu’nu da kuşatmış olacaklardı.

 

Rus birlikleri, işte bu amaç ve plan doğrultusunda 15-16 Nisan 1916’da Erzurum-Bayburt arasında bulunan Kop Dağı önlerine gelerek, Kop Cephesindeki Osmanlı birlikleriyle sıcak temasa geçmişlerdir. Rus Karadeniz Birliklerinin 18 Nisan 1916 tarihinde Trabzon’u işgal etmeleri üzerine Bayburt stratejik değerini bir kat daha arttırmıştır. Artık Rus Birlikleri arasında bir çıkıntı halinde duran Bayburt mutlaka alınmalıydı. Fakat Ruslar, Kop Dağı ve çevresinde hiç beklemedikleri bir direnişle karşılaşmışlardır.

 

Kop Cephesinde gerçekleşen savaşlar dört safhaya ayrılabilir. Birinci safhada (15-22 Nisan 1916) Ruslar Kenantepe’yi işgal etmişlerdir. İkinci safhada (29 Nisan-2 Mayıs 1916) Ruslar başarılarını yaymaya çalışmışlardır. Üçüncü safhada (6-12 Mayıs 1916) Osmanlı birlikleri karşı saldırıyla Rusları geri atmışlardır. Dördüncü safhada ise Ruslar Kop cephesini yarmış ve Bayburt’a doğru ilerlemeye başlamışlardır.

 

Türk askeri literatürüne “İkinci Plevne” olarak geçen Kop Dağı ve çevresinde gerçekleşen savaşlarda Osmanlı ordusu Bayburt’tan bu savaşa katılan gönüllü birliklerle beraber 15 Nisan 1916’dan 16 Temmuz 1916 tarihine kadar Rus ordusuna karşı büyük bir mukavemet göstermiştir. 11 Temmuz 1916 tarihinde 3. Ordu Komutanı Vehip Paşa, 5. Kolordunun sorumluluğunda olan Kop ve Çoruh cephelerindeki birliklerin geri çekilmesi emrini verince Kop Dağı hinterlandı ile beraber Rus ordusu tarafından işgal edilmiştir. Bu durum şüphesiz Bayburt’un savunmasını da güçleştirmiş hatta imkânsız hale getirmiştir. Nitekim 5. Kolordu, Ordu Kumandanlığından verilen emir üzerine Bayburt’u boşaltmak mecburiyetinde kalmış ve 16 Temmuz 1916 Cumartesi günü öğleden sonra Çoruh vadisi boyunca ilerleyen Rus birlikleri tarafından işgal edilmiştir.

 

17 Temmuz 1916 tarihli New York Times gazetesi, Bayburt’un Ruslar tarafından ele geçirildiğini ve Rusların ileri hareketlerine devam ettiklerini “Ruslar, Türkleri ve Almanları Mağlup Etti” başlıklı bir haberle dünya kamuoyuna duyurmuştur. Bu haberin içeriğinde; Rus kuvvetlerinin, Erzurum-Trabzon hattı üzerinde bulunan Bayburt Kasabası’na taarruz ederek zapt ettiği ve böylece Rus Başkumandanı Grand Dük Nikola’nın savaş cephesinin Karadeniz kıyısından Mamahatun’a (Tercan) kadar düzene girdiği ifade edilmiş ve Rus Karadeniz kuvvetleriyle Rus Kafkas kuvvetlerinin birleşmesine engel olan Bayburt mevkiinin nihayetinde düştüğü bildirilmiştir. Ayrıca bu haberde Bayburt’un işgaliyle ilgili Rus resmi makamlarından yapılan bir açıklamaya da yer verilmiştir. Bu açıklamaya göre olaylar şu şekilde cereyan etmiştir:

 

“16 Temmuz gecesi Cesur Kafkas ordumuz birleşmenin önemli bir stratejik noktası olan Bayburt’a hücum ederek burayı ele geçirmiştir. Türk kuvvetlerinin birçoğu depolarını yok ederek aceleyle geri çekilmiştir. Bu bölgede ve Çoruh Nehrinin yukarı havzasında ele geçirdiğimiz Türk mevkilerini takviye ederek ileri doğru yürüyüşümüze devam ettik. Bu nedenle, son günlerde cesur ve yürekliliğiyle ün salan kahraman ordumuz Bayburt, Mamahatun ve Muş bölgelerindeki bir dizi savaşı kazandı.”

 

Birinci Dünya Savaşında Bayburt ve çevresinde meydana gelen savaşları farklı ve değerli kılan, burada savaşanların sadece nizami birlikler olmayıp fakat aynı zamanda tüm cephe boyunca birinci hatta tertiplenen Çoruh Müfrezesinin Teşkilat-ı Mahsusa Alay birlikleri olmasıdır. Bu birlikler askerlerden ziyade gönüllülerden ağırlıklı olarak o yöre insanlarından oluşturulmuştu. Nizami birliklere göre silahları daha sınırlı eğitim seviyeleri daha düşüktü. Buna rağmen muharebelerin başlangıcından sonuna kadar çoğu yerde bir metre kar altında, tipide ve eksi 20 dereceye kadar soğukta hem doğa şartlarına hem sürekli üzerlerine düşen topçu mermilerine hem de defalarca tekrarlanan Rus taarruzlarına direnmiş ölüm pahasına mevzilerini korumuşlardır.

 

 
Etiketler: Kop, Savaşları, (15, Nisan-16, Temmuz, 1916), ve, Bayburt’un, İşgali,
Yorumlar
Ulusal Gazeteler
BİZİM GAZETE
Puan Durumu
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Galatasaray
26
26
1
2
8
11
2
Medipol Başakşehir
23
18
2
2
7
11
3
Beşiktaş
21
19
2
3
6
11
4
Kayserispor
19
17
2
4
5
11
5
Sivasspor
19
17
4
1
6
11
6
Bursaspor
17
22
4
2
5
11
7
Göztepe
17
22
4
2
5
11
8
Fenerbahçe
17
21
2
5
4
11
9
Akhisarspor
17
18
4
2
5
11
10
Alanyaspor
14
24
5
2
4
11
11
Yeni Malatyaspor
14
16
5
2
4
11
12
Trabzonspor
13
19
4
4
3
11
13
Kasımpaşa
12
18
5
3
3
11
14
Antalyaspor
12
13
5
3
3
11
15
Atiker Konyaspor
10
11
7
1
3
11
16
Osmanlıspor FK
8
14
7
2
2
11
17
Gençlerbirliği
8
13
7
2
2
11
18
Kardemir Karabükspor
8
12
7
2
2
11
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Haber Yazılımı