Yazı Detayı
26 Ocak 2017 - Perşembe 09:58
 
Bayburt Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Başkanı Müftü Fahrettin Kumbasar (1880-1961)
Serdar Göktaş
 
 

Muhammed Fahreddin Kumbasar, 1880 yılının haziran ayında Bayburt’un Şeyhhayran Mahallesinde dünyaya gelmiştir. Babası Rüştiye Muallimi Mustafa Fehmi Efendi, annesi Gülname Hanım’dır. İlk ve Orta öğrenimini Bayburt’ta tamamlamıştır. Mayıs 1895’te Arapça ve Dini öğrenim için Erzurum’a gitmiştir. Burada Memiş Ağa Medresesine kaydolmuştur. Medresede Yetim Ağa namıyla bilinen Müderris Mustafa Efendi’nin derslerine devam etmiştir. Bayburt’a geri döndüğünde 18-19 yaşlarında olan Fahreddin Efendi, 1899 yılında amcasının kızıyla evlenmiştir.

 

1907 Şubat’ında Yakutiye Medresesi Müderrislerinden Asyalızade İbrahim Hakkı Efendi’den aldığı derslerle öğrenimini sürdürmüştür. Eylül 1909’a kadar Tefsir, Hadis ve Meani derslerini okumuşsa da hocasının bu tarihte vefatı üzerine icazet alamamıştır. Bu kez Hoca Mustafa Fehmi Efendi’nin derslerine katılmıştır. Ondan Usul-i Hadis, Hadis ve Tefsir derslerini alıp Temmuz 1913’te icazet almayı başarmıştır. Arapça ve Farsça yanında Fransızcayı da öğrenmiştir. Öğrenimini sürdürdüğü sırada, Erzurum’da girdiği imtihanda başarılı olması üzerine Mayıs 1910’da Bayburt Eytam Müdürü olmuştur. Bu görevdeyken 1 Ocak 1916’da Bayburt Müftüsü olmuştur. Fahreddin Efendi, İttihat ve Terakki Partisi’nin Bayburt’ta teşkilatlanmasına katkı sağlamıştır. Ayrıca Osmanlı Donanmasına Yardım Cemiyeti, Tekalif-i Harbiye Komisyonu ve Nakil Vasıtaları Komisyonu üyeliklerinde bulunmuştur. Maarif Encümeni Katipliği ve Kız Orta Mektebi Yazı Öğretmenliği yapmıştır. Bu arada Belediye Başkan Vekilliği ile Muhacir Komisyonu Başkanlığı görevlerini de yürütmüştür. Fahreddin Efendi, Birinci Dünya Savaşı’nda Bayburt’un Rus işgaline uğraması sonucu ailesiyle birlikte Sivas’a göç etmiştir.

 

Milli Mücadele’nin başlamasıyla birlikte Ulusal Harekete katılan Fahreddin Efendi, Bayburt Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin kuruluşu ve faaliyetlerinde görev almıştır. Bu arada İstanbul’da Dürrizade’nin Anadolu hareketini yapanların şaki olduklarına dair verdiği fetvaya karşı, “Düşman işgalinde bulunması dolayısıyla İstanbul Hükümeti’nin verdiği fetvanın geçerli olmayacağı, dolayısıyla Anadolu hareketinin meşru olduğuna dair” 153 müftünün imzasını taşıyan fetvanın altında Bayburt Müftüsü olarak Fahreddin Efendi’nin imzası da vardır. Ankara Fetvasını tasdik eden din adamları arasına girerek tarihi bir görevi yerine getirmiştir. Bu fetva üzerine İstanbul Hükümeti, “Anadolu hareketini fetva yolu ile destekleyen Bayburt Müftüsü Muhammed Fahreddin idama mahkum edilmiştir. Derdest ile İstanbul’a gönderilmesi…” şeklinde bir yazıyla Bayburt Kaymakamlığından Fahreddin Efendi’nin tutuklanarak İstanbul’a gönderilmesini istemiştir. Fakat Bayburt Kaymakamı Başgülzade İbrahim Efendi’nin Milli Mücadele’ye sempati beslemesi sayesinde Fahreddin Efendi tutuklanmaktan kurtulmuştur.

 

Fahrettin Efendi, Milli Mücadele esnasında Mustafa Kemal ile telgrafla haberleşmiştir. Mustafa Kemal, Tokat’ta iken kendisine şu telgrafı göndermiştir:

 

"İstanbul’ca buraların Ermenilere verileceği hakkında durmadan sözler söylenmektedir. Siz mücahid-i müslimin olarak Anadolu’ya geçmiş olmanızdan dolayı büyük bir sevinç içerisindeyiz. Emrinizde beraber çalışmış olmaktan son derece memnun ve mesrur olacağımın bilinmesi… Kasım 1919.

 

Mustafa Kemal’in Fahrettin Efendi’ye cevabı ise şöyledir:

 

"Beraber çalışmış olmaktan memnunluk duyuyorum. Sizin gibi Mücahidi müslimler bu memleketin kurtuluşunu tahakkuk ettireceklerdir. Yakında Erzurum civarına geldiğim zaman görüşmek üzere. Selamlar."

 

Fahreddin Efendi, Erzurum Kongresi’ne gitmeyerek yerine Tevfik Çoruh’u görevlendirmiştir. Kendisi ise Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Başkanı olarak Milli Mücadele’ye destek için köylerden asker toplamak işiyle uğraşmıştır. Müftü Fahreddin Efendi, 1923 yılında ikinci evliliğini “Develioğullarından Lütfiye Hanım”la yaptı. O zaman Fahreddin Efendi 43, Lütfiye Hanım 18 yaşlarındaydılar. Bu evlilikten üçü kız ikisi erkek beş çocukları olmuştur. 11 Mayıs 1926 tarihinde istifa ederek müftülük görevinden ayrılmıştır. Tekrar müftülük görevine devam eden Fahreddin Efendi, şapka inkılabından sonra bir müddet görevi nedeniyle sarıklı gezdikten sonra sarığını çıkararak şapka giymiştir. Bu görevine 1928 yılına kadar devam etmiş ve bazı özel durumlardan dolayı bu yılda görevinden ayrılmıştır. Ardından iki yıl ticaretle uğraşmış ise de bu işi yapamamış ve bırakmıştır.

 

1930-1934 yılları arasında Bayburt Belediye Başkanlığı yapmıştır. 1934 Soyadı Kanunuyla Kumbasar soyadını alan Fahreddin Efendi, 1936-1950 yılları arasında Gümüşhane İl Genel Meclisi üyeliği yapmıştır. 30 Aralık 1961 tarihinde 81 yaşında vefat etmiştir. Müdafaa-i Hukuk’a hizmetlerinden dolayı Bayburt’ta ilk defa askeri bir takım cenaze merasimine katılmıştır. Kabri Şingah mahallesindedir.

 

 
Etiketler: Bayburt, Müdafaa-i, Hukuk, Cemiyeti, Başkanı, Müftü, Fahrettin, Kumbasar, (1880-1961),
Yorumlar
Ulusal Gazeteler
BİZİM GAZETE
Puan Durumu
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Galatasaray
26
27
2
2
8
12
2
Medipol Başakşehir
26
23
2
2
8
12
3
Beşiktaş
22
19
2
4
6
12
4
Kayserispor
22
19
2
4
6
12
5
Fenerbahçe
20
25
2
5
5
12
6
Sivasspor
19
18
5
1
6
12
7
Bursaspor
18
22
4
3
5
12
8
Göztepe
18
22
4
3
5
12
9
Akhisarspor
18
18
4
3
5
12
10
Alanyaspor
17
25
5
2
5
12
11
Trabzonspor
16
23
4
4
4
12
12
Kasımpaşa
15
20
5
3
4
12
13
Yeni Malatyaspor
14
16
6
2
4
12
14
Antalyaspor
13
14
5
4
3
12
15
Osmanlıspor FK
11
19
8
2
3
13
16
Atiker Konyaspor
11
12
7
2
3
12
17
Gençlerbirliği
8
14
9
2
2
13
18
Kardemir Karabükspor
8
12
8
2
2
12
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Haber Yazılımı