Haber Detayı
11 Haziran 2014 - Çarşamba 18:15
 
Bayburtlu bir kültür adamı:Sadri Karakoyunlu
KÜLTÜR-SANAT Haberi


Tarihi ve Kültürü ile XIX. Yüzyıldan Günümüze Bayburt Uluslararası Sempozyumunda Prof. Dr., Karadeniz Teknik Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü öğretim üyesi Prof.Dr. Mehmet Okur ve aynı üniversitede tarih uzmanı Hazel Kul ‘General Sadri Karakoyunlu ve Bayburt Üzerine Yazıları’ konulu bir sunum yaptı.

Bayburtlu bir kültür adamı General Sadri Karakoyunlu ile ilgili sunumunun önemli kısımlarını yayınlıyoruz.
1923 yılında Bayburtʹta doğan General Sadri Karakoyunlu, ilk ve orta öğrenimini Bayburtʹta, lise öğrenimini ise 1941’de Trabzon Lisesi’nde tamamlamıştır. Asker bir aileden gelen Karakoyunlu aynı yıl Kara Harp Okulu’na girmiş ve bu okuldan istihkâm asteğmeni olarak mezun olarak Tokatʹta bulunan 8. Kolordu İstihkâm taburunda ilk görevine başlamıştır.

1947 yılında üsteğmen olan Sadri Karakoyunlu, 1948 yılında girdiği Kara Harp Akademisi’nden 1955’te Kurmay Subay olarak mezun olmuştur. 1956ʹda Binbaşılığa 1962’de Albaylığa ve 1970 yılında da generalliğe yükselen Karakoyunlu, 1974’te kadrosuzluk nedeniyle emekliye sevk edilmiştir.

Karakoyunlu emekliliğinden sonra ise; 1974-1980 yılları arasında OYAK Gayri Menkul ve İnşaat Başkanlığı, 1981-1982 arasında Atatürk’ün doğumunun 100. Yılı Kutlama Koordinasyon Kurulu Genel Sekreterliği ve Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Genel Sekreterlik görevlerinde bulunmuştur.

Asker kişiliğinin yanı sıra aynı zamanda bir kültür adamı olan Sadri Karakoyunlu özellikle tarihe ve şiire meraklı bir insandı. Kaleme aldığı; Bayburt Tarihi, mensubu olduğu sülalenin tarihini konu alan Memoğulları Tarihi, kendi şiirlerini topladığı ve Bayburt’a ait şiirlerinin de yer aldığı O Günden Beri isimli şiir kitabı onun Bayburt’la ilgili dikkati çeken diğer önemli eserleridir.  

Bu eserlerin haricinde tarihimizdeki başarıları konu alan Tarih Dünyamızdan Bazı Gerçekler, Türk Askeri için Savaş Şiirlerinden Seçmeler (1914-1918), ve Edirne ve Kırklareli Kale Tahkimatı İle Edirne Kalesi’nin 1912-1913 Balkan Savaşları’ndaki Rolü adlı kitapları, Cumhuriyet İlkesinin Uygulanması ve Bu İlkenin Atatürk’ün Diğer İlke ve İnkılâpları İle Olan İlişkisi, M. Şükrü Paşa’yı Tanıyalım, Sakarya Meydan Muharebesi’nin YankılarıKayan Bir Yıldızın Ardından, Trabzon Tarihi Hakkında Birkaç Yaprak başlıklı makaleleri ve Gurbet ve İçindeki adlı yayınlanmamış eseri hem Bayburt’a hem de ilim dünyasına önemli katkılar sağlamıştır.  

Belirttiğimiz çalışmaların en önemlisi suyundan, havasından ve toprağından hayat bulduğu Bayburt’un tarihi derinliklerindeki köklerini ortaya çıkarmak amacı ile beş yıllık bir çalışma süreci sonunda oluşturulan ve bugüne kadar kaleme alınmış en kapsamlı Bayburt tarihi olan İlimiz Bayburt: Bayburt Tarihi’dir. Bu eserinde Karakoyunlu, memleketi olan Bayburt’un geçmişten günümüze kadar geçirmiş olduğu evreleri askerî, siyasî, sosyo-kültürel ve ekonomik boyutlarıyla ayrıntılı bir şekilde ele almıştır. Adı geçen eserini beş bölüme ayıran Karakoyunlu, eserin ilk bölümünde; Bayburt’un Coğrafi Konumu, Ekonomik, Sosyal ve Nüfus Durumu, Kültür ve Eğitim, Bayburt’ta Halk Kültürü, Anıtlaşan Tarihi Eserler, Diğer Tarihi Eserler başlıkları hakkında ayrıntılı bilgiler vermiştir. İkinci Bölümde ise; Tarihte Bayburt ve Yörede Meydana Gelen Çeşitli Savaşlar ana başlığı altında M.Ö 3000’li yıllardan başlayarak M.S. 1900’lü yıllara kadar Bayburt civarında meydana gelen savaşlarla ilgili bilgilere yer verilmiştir.

Karakoyunlu her şeyden önce bir asker olması nedeni ile konuları daha çok askeri açıdan ele almış ve konular hakkında verdiği bilgileri çoğu kez haritalar ve krokilerle desteklemiştir.

Kitabının 3. Bölümü’nü Rusların Bolşevik İhtilali sonrası çekilişi, Osmanlı Ermenileri, Bayburt’a Dönüş, Bağımsızlık Savaşı’nda Bayburt ve Cumhuriyet Dönemi’nde Bayburt başlıkları altında inceleyen Sadri Karakoyunlu, kitabının 4. Bölümünün ilk kısmında ise tarihte Bayburt’un geçirdiği idari değişiklikleri ele almış ve bu süreci MÖ. ve MS. Dönemler ile Osmanlı dönemi ve Cumhuriyet dönemi şeklinde incelemiştir.

Bu bölümün son kısmını Bayburtlu olan ve Bayburt’a hizmet eden değerli şahsiyetlere ayıran Karakoyunlu bu kapsamda;

30 Fırka Kumandanı ve 10. Kolordu Kumandanı Bahaddin Paşa (1874-1916);

Ermeni Tehcirinden yargılanarak Nemrut Mustafa divanınca idama mahkûm edilen, İskeçe Kaymakamlığı, Bayburt İlçesi Kaymakamlığı (27 Nisan 1914), Erzincan Sancağı Mutasarrıf Vekili (13 Kasım 1915), Ergani Sancağı Mutasarrıflığı (14 Haziran 1917), ve Urfa Müstakil Mutasarrıflığı (14 Haziran 1917) görevlerinde bulunan Mehmet Nusret Bey (1875-1919);

I. Dünya Savaşı’nda 9. Kolordu’da görev yapan Memioğlu Ahmet Fahrettin (Karakoyunlu) (1888-1938);

Bayburtlu Yüzbaşı Agâh Bey (1888-1922); Erzurum Kongresi’ne Bayburt delegesi olarak katılan Alemdârzâde Mehmet Tevfik (1882-1941) ve Abdullahağazâde Zahit (1880-1927) Efendiler;

Şeyh Eşref’in dinsiz müftü olarak tanımladığı Bayburt Müftüsü Muhammed Fahrettin (Kumbasar) Efendi (1880-1961);

Bayburtlu Celali ve Trabzon Tarihi isimli eserlerin yazarı olan tarih ve coğrafya öğretmeni Mahmut Kemal Yanbey (1886-1967);

Bayburtlu aydınlardan Maşûkbeyzâde Mehmet Turan Bey (1902-1931); Emekli Tümgeneral Abdullah Enis Erkoçak (1885-1952);

Emekli Tümgeneral Raşit Gürgen (1890-1951);

Tümgeneral Mustafa Fikri Oğuz (1900-1956);

Emekli Korgeneral Hanefi Ergenekon (1916-1981) ve ulaşabildiği daha pek çok şahsiyete dair bilgilere yer vermiştir. 

MEMOĞULLARI TARİHİ

General Sadri Karakoyunlu’nun bir diğer çalışması mensubu olduğu sülalenin tarihini konu alan Memoğulları Tarihi’dir. “Kendisini Memoğlu bilen ve gören bütün akrabalarıma Memoğulları Tarihi’ni sevgi ile sunuyorum diyerek kitabına başlayan Karakoyunlu, giriş bölümünde bu eseri yazma amacını Memoğullarının tarihteki yerini ortaya çıkarmak, Doğu ve Güney Doğu Anadolu’nun tarihi safhalarında rol oynayan bu aşiretin faaliyetleri hakkında okuyucuyu bilgilendirmek olarak ifade etmektedir.

3 bölüm halinde oluşturduğu bu çalışmasının her bölümüne bölümlerinin içeriği ile ilgili tarihi süreci inceleyerek başlayan Karakoyunlu,  kitabın ilk bölümünü Karakoyunlu aşiretine, İkinci Bölümünü Dûharlûlar aşiretine, üçüncü ve son bölümünü de Memoğullarına ayırmıştır.

Karakoyunlu Memoğullarını; genel özellikleri, Dûharlû oymağına mensup diğer aşiretler, Memoğullarının oturdukları köyler ve aşiret ileri gelenlerinin faaliyetleri başlıkları altında ayrıntılı bir şekilde irdelemiş, ailelere ait soy kütüklerini de yazısına eklemiştir. Ancak bu soy kütüklerinin yalnızca erkek çocuklar üzerinden hazırlandığı dikkati çekmektedir.

Kitabın ek kısmında ise Memoğulları ile ilgili padişah fermanlarına ve yaşadıkları bazı köylere ait fotoğraflara yer vermiştir. 

EDİRNE VE KIRKLARELİ KALE TAHKİMATI İLE EDİRNE KALESİ’NİN 1912-1913 BALKAN SAVAŞLARI’NDAKİ ROLÜ 

1912-1913 Balkan Savaşları’nda alınacak pek çok ders olduğu inancı ve tarihi gerçeklerin geleceğin tarafsız yazarlarına ulaştırılması amacı ile Edirne ve Kırklareli Kale Tahkimatı İle Edirne Kalesi’nin 1912-1913 Balkan Savaşları’ndaki Rolü adlı çalışmayı ele alan Karakoyunlu, bu eserinde Edirne’nin tarihteki yeri ve stratejik önemi, kalenin tahkiminde göz önünde bulundurulan taktik ve esasları, Edirne tabyaları, Kırklareli’ndeki kale tahkimatı ve tabyaları, Balkan Savaşı’nda Edirne kalesinin rolü başlıklarını incelemiş ve Şükrü Paşa hakkında da bilgiler vermiştir. 

TARİH DÜNYAMIZDAN BAZI GERÇEKLER

Sadri Karakoyunlu’nun bir diğer eseri de Türk tarihi içerisinde meydana gelmiş bazı önemli olayların üzerindeki tozları temizlemek, onları geleceğimize yöne verecek değerleri ile muhafaza edebilmek ve toplumu ders alınmadığı takdirde tekerrür edecek sonuçlardan kurtarmak amacı ile yazdığını ifade ettiği Tarih Dünyamızdan Bazı Gerçekler adlı kitabıdır. Yedi bölüm halinde oluşturulan bu eser bir bütün olarak değerlendirildiğinde 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı, 30 Ağustos Zafer Bayramı, Çanakkale Savaşı ve şehitleri, Erzurum’un kurtuluşu, Plevne Zaferi ve Türk İstiklâl Savaşı gibi tarihimizde dönüm noktası olan olayların yanı sıra Karakoyunlu itaat duygusu, başarının ilk sırrı olan güzel söz söylemek ve insanlarda ölüm korkusu şeklinde sıraladığı bazı kavramlar üzerinde durmuştur. Ayrıca bu eserde Milli Mücadele dönemi boyunca çeşitli savaşlarda şehit düşen askerler ve onların adına dikilen anıtlar ile Bayburt tarihi hakkında da kısa bilgiler verilmektedir. 

O GÜNDEN BERİ

Sadri Karakoyunlu 50 adet şiir ve her şiirle alakalı 50 adet resimden oluşan O Günden Beri adlı şiir kitabında vatanın dört bir köşesinde geçen kırk yılı aşkın hizmet süresindeki anılarını, özlemlerini ve duygularını şiirin sonsuz ifadesi ile birleştirerek yazmıştır. Ayrıca Karakoyunlu, bu kitabını doğumunun 100. yılında büyük kurtarıcı Gazi Mustafa Kemal Atatürk’e bağlılığını yüreklerinde taşıyarak onun gösterdiği hedeflere milletçe ulaşmak için azimli ve kararlı olan Türk çocuklarına armağan etmiştir. 

M. ŞÜKRÜ PAŞA’YI TANIYALIM

M. Şükrü Paşa’yı Tanıyalım” adlı makalesinde ise Karakoyunlu, Edirne Kalesi’ni kahramanca savunan Mehmet Şükrü Paşa’nın detaylı bir biyografisini yapmış ve Şükrü Paşa hakkında yabancı yazarlar tarafından yapılan yorumlara da yer vermiştir. Bu çalışmasında Şükrü Paşa’nın kitapları hakkında da bize bilgi veren Karakoyunlu makalenin devamında Edirne muhasarasının önemine dikkat çekmiş, Balkan Savaşlarında şehit olanlar anısına ancak 73 yıl sonra dikilen anıt hususunda geç kalınmasından duyduğu üzüntüyü de dile getirmiştir. 

KAYAN BİR YILDIZIN ARDINDAN

Kayan Bir Yıldızın Ardından” adlı makalesinde Karakoyunlu, Trabzon Lisesi öğretmenlerinden Ahmet Faik Dranaz’ın hayatını ele almış, kendisinin de felsefe öğretmenliğini yapan Dranaz ile ilgili anılarının ardından basılmış ve basılmamış eserleri hakkında bilgilendirme yapmıştır. 

TRABZON TARİHİ HAKKINDA BİRKAÇ YAPRAK

Yine aynı dergide çıkan “Trabzon Tarihi Hakkında Birkaç Yaprak” adlı makalesinde ise Trabzon’un antik çağlardan fethine kadarki tarihi süreci hakkında kısa bir değerlendirme yapmıştır. 

TÜRK ASKERİ İÇİN SAVAŞ ŞİİRLERİNDEN SEÇMELER (1914-1918)

Türk Askeri için Savaş Şiirlerinden Seçmeler (1914-1918) adlı eserinde ise Karakoyunlu, Ahmet Refik Altınay, Ziya Gökalp, Yusuf Ziya Ortaç, Abdülhak Hamit Tarhan, Vedat Nedim Tör gibi şairlerin I. Dünya savaşı esnasında Türk askerlerinin kahramanlıklarını, inançlarını, duygu ve diğer üstün özelliklerini konu alan ve Harp Mecmuası adlı dergide yayınlanan şiirlerini bir araya getirmiştir. 

CUMHURİYET İLKESİNİN UYGULANMASI VE BU İLKENİN ATATÜRK’ÜN DİĞER İLKE VE İNKILÂPLARI İLE OLAN İLİŞKİSİ

Karakoyunlu’nun bir diğer yazısı 10 Kasım 1993’te Atatürk Haftası Armağanı olarak Gnkur. Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı yayınlarından çıkan “Cumhuriyet İlkesinin Uygulanması ve Bu İlkenin Atatürk’ün Diğer İlke ve İnkılâpları İle Olan İlişkisi” adlı makalesidir. Bu makalede Karakoyunlu, Cumhuriyet’in ilanına giden süreci irdelemiş, “Türk Kahramanlığı” ve “Yüksek Türk Kültürü” gibi unsurların Mustafa Kemal Atatürk için ifade ettiği anlamları açıklamıştır. Makalenin devamında lâiklik, milliyetçilik, halkçılık, inkılâpçılık ve devletçilik ilkelerini de Cumhuriyet ilkesi kapsamında değerlendirmiştir.

SAKARYA MEYDAN MUHAREBESİ’NİN YANKILARI

Karakoyun bir diğer makalesi olan “Sakarya Meydan Muharebesi’nin Yankıları”nda ise Sakarya Savaşı sürecini hatıralar ve araştırma eserler üzerinden incelemiş, savaşın genel nedenleri, savaşan tarafların birlikleri ve kayıpları hakkındaki teknik bilgilendirmenin ardından yabancı yazarların savaş hakkındaki değerlendirmelerine yer vermiştir.

Dumlupınar’daki Zafertepe’de bulunan Meçhul Asker Anıtı’na yazılı: “Ey Şehit Oğlu Şehit, Aradım kabrini yaşlı gözlerle bir an, Seni gördüm… Öyle Büyüktün ki baştanbaşa vatan… Seni Ağuşuna almış, Sen bir vatan olmuşsun, Bir şafak vaktinde en erken, Sen ulu Râb’dan gelen Ruh’sun…” adlı dizeler de Sadri Karakoyunlu’ya aittir.

Editör: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü öğretim üyesi Prof.Dr. Mehmet Okur ve Karadeniz Teknik Üniversitesinde tarih uzmanı olan Hazel Kul’a katkılarından dolayı teşekkür ederiz. 

 

 

Kaynak: Editör: BEŞİR KELLECİ
 
Etiketler: arsiv
Yorumlar
Ulusal Gazeteler
BİZİM GAZETE
Puan Durumu
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Galatasaray
26
26
1
2
8
11
2
Medipol Başakşehir
23
18
2
2
7
11
3
Beşiktaş
21
19
2
3
6
11
4
Kayserispor
19
17
2
4
5
11
5
Sivasspor
19
17
4
1
6
11
6
Bursaspor
17
22
4
2
5
11
7
Göztepe
17
22
4
2
5
11
8
Fenerbahçe
17
21
2
5
4
11
9
Akhisarspor
17
18
4
2
5
11
10
Alanyaspor
14
24
5
2
4
11
11
Yeni Malatyaspor
14
16
5
2
4
11
12
Trabzonspor
13
19
4
4
3
11
13
Kasımpaşa
12
18
5
3
3
11
14
Antalyaspor
12
13
5
3
3
11
15
Atiker Konyaspor
10
11
7
1
3
11
16
Osmanlıspor FK
8
14
7
2
2
11
17
Gençlerbirliği
8
13
7
2
2
11
18
Kardemir Karabükspor
8
12
7
2
2
11
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Haber Yazılımı